Westfriese families
Westfriese Families

Kwartaalbladen » 1954-1966 (jaargang 4, 1964) » No. 2 » pagina 127-128

Portegijs en Speets

Twee bekende namen te Benningbroek (Gemeente Sijbekarspel).
Portegijs uit onze tijd en van een zeer kleine familie; Speets uit het begin van de vorige eeuw van een zeer uitgebreide familie en nu zeer verspreid door geheel Westfriesland en daarbuiten.

Bij de naam Portegijs zullen vele ouderen onmiddellijk denken aan de markante figuur van Jacob Portegijs, mede-oprichter van 't Genootschap Oud Westfriesland en daarvan bestuurslid tot zijn overlijden in het laatste oorlogsjaar 1944. Aartsverzamelaar was hij met een zeer algemene belangstelling: cactuskweker, postzegelverzamelaar, rariteitenliefhebber en op zolder een complete Westfriese oudheidkamer! Vooral kon hij zijn liefhebberijen botvieren toen hij zijn veehoudersbedrijf te Benningbroek verliet en te Nibbixwoud "stil" ging wonen. Naast de genoemde liefhebberijen, was hij een vaardig knutselaar, kundig imker en keurige tuinman.

Jacob Portegijs was de jongste, maar enig overgeblevene uit 't gezin van Pieter Portegijs en Klaasje Broers; deze beoefenden eveneens het veehoudersbedrijf te Benningbroek, waar Jacob was geboren op 13-3-1876. Zijn vader, ook te Benningbroek geboren op 2-3-1828, was dus al 48 jaar oud bij de geboorte van onze Jacob. .

Ook Pieter Portegijs was de enige getrouwde zoon uit het gezin van Klaas Portegijs en Neeltje Raboen; zijn jongere broer Dirk bleef ongetrouwd en de jongste, Siem, overleed spoedig na geboorte.
Nog vóór Simon overleed zijn moeder, Neeltje Raboen, 'n flinke gefortuneerde boerin; Simon was geboren op 24-1-1830 en de moeder overleed zeer onverwacht Op 23-5-1830.

Van Neeltje Raboen, de grootmoeder dus van Jacob Portegijs, bestaat een klein, op eikenhout geschilderd portret en hierbij komt de familie Speets te pas.
Want de vervaardiger van het portret was de "verwer en glazenmaker" Cornelis Speets (geboren Oudorp 19-10-1794; ov. Benningbr. 1-2-1847). Het moet een klein en wat gebrekkig mannetje zijn geweest, maar plaatselijk is hij nog steeds bekend als.de "fijnschilder". Van hem moeten nog vele schilderstukken in omloop zijn - naar verluid zou hij zelfs geëxposeerd hebben met zijn kunstproducten te Amsterdam.

In die tijd waren er in onze omgeving meer gewone dorpsververs tevens fijnschilder - wij denken hierbij bijv. aan Balk te Wijdenes, Sachs te Blokker en Bakker te Hoogkarspel. Over deze schilders is zeer weinig bekend; een onderzoek naar hun werk kon wel eens belangwekkende resultaten opleveren.

Cornelis Speets was getrouwd met Aagje Kata - eveneens 'n zeer verdienstelijk mens. Als vroedvrouw te Benningbroek heeft ze vermaardheid maar ook daarnaast was ze nog moeder van een dozijn kinderen waaronder twee stel tweelingen! Verteld wordt dat dit bijzondere echtpaar niet geheel vrij was van sterke drank en zelfs verdovende middelen schijnen in dit huisgezin soms gebruikt te zijn.

Om nog even op Portegijs terug te komen: Klaas getrouwd met Neeltje Raboen, was de zoon van Pieter Portegijs uit Hoogkarspel, die in 1796 in Nibbixwoud trouwde met Geertje Leek. Het is nog niet gelukt iets over de afkomst van Pieter Portegijs te vinden; merkwaardig is dat zijn naam in het grafboek van de Hervormde Kerk voorkomt, hoewel Portegijs een katholieke familie is. Zeer waarschijnlijk is deze familie niet uit Westfriesland afkomstig; ook is het mogelijk dat er verwantschap bestaat tussen de familie Portegies, omgeving Schagen en de onze, die steeds met 'n ij geschreven wordt.


© 1954-2022 | Westfriese Families | E-mail | Sitemap
"Die zijn voorgeslacht niet eert, is zijn eigen naam niet weerd."

Westfries Genootschap