Westfriese families
Westfriese Families

Kwartaalbladen » 1954-1966 (jaargang 5, 1964) » No. 1 » pagina 139-141

Meester Ruyterman

Wie grasduint in de historie van het platteland in ons gewest, treft slechts schaarse bronnen aan. Mogelijk juist daarom is het aantrekkelijk om deze bronnen te bestuderen en het ontbrekende aan te vullen met de, veel moeilijker te bereiken, geschreven bronnen, de archivalia.

Bij onze pogingen trof altijd de zeer belangrijke plaats die de schoolmeester in de dorpsgemeenschap heeft ingenomen. Deze plaats is zo groot en zo algemeen voorkomend, dat wij met klem beweren dat de huidige gelijkstelling in ontwikkeling van stad en platteland voor het allergrootste deel is te danken aan Westfrieslands' schoolmeesters. De ouderen onder ons kunnen zonder moeite er meerderen opnoemen die wijd en zijd bekendheid genoten. Op de begraafplaatsen kan men in tal van dorpen monumenten aanwijzen, die dankbare oud-leerlingen voor hun schoolhoofd hebben doen oprichten.

Zo omstreeks de eeuwwisseling, toen de algemene ontwikkeling van de doorsnee plattelander nog gering was - meer dan gewoon lager onderwijs kwam vrijwel niet voor - was 't de schoolmeester, in de regel het schoolhoofd, die naast zijn dagtaak de avondschool leidde, die het plaatselijke zangkoor in zijn greep had, secretaris was van het "Nut", van de rundveefokvereniging, van de boerenleenbank. 's Zondags was hij voorzanger in de dorpskerk. In de wintermaanden gaf hij land- en tuinbouwcursussen, in de zomer verzorgde hij de proefvelden. Begaafde leerlingen werden door hem klaargemaakt voor Normaalschool of H.B.S.: die het goed konden doen betaalden twee kwartjes per les, de anderen betaalden niets. Hij was vergroeid met het dorp en bleef er meestal ook zijn leven lang.

Een van de vooraanstaanden is Meester Ruyterman geweest. Als verslaggever voor de plaatselijke krant (3 x per week verschijnend!) gaf hij de eerste stoot tot de oprichting van het Historisch genootschap door in zijn verslag de verzuchting te uiten hoe jammer het was dat er geen vereniging bestond om het oude, dat verloren ging, vast te leggen in woord en daad.

Maar genoeg hierover: in de 14e Bundel (1940) van het Hist. Genootschap kan men over zijn verscheiden en zijn betekenis voor Westfriesland meerdere bijdragen aantreffen, van de hand van vrienden en bekenden.

Ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van het Genootschap, willen wij trachten iets over de familie Ruyterman te vertellen.
Klaas Ruyterman werd geboren te Beemster op 14-3-1864, hij overleed te Hauwert (Gem. Nibbixwoud) op 21-3-1939 als rustend Hoofdonderwijzer van de dorpsschool, maar nog steeds actief als centrum van de dorpsgemeenschap en ver daarbuiten - niet het minst als secretaris-penningmeester van het Historisch Genootschap. Te Nibbixwoud was hij op 26-5-1890 getrouwd met Antje Wardenaar, geboren te Barsingerhorn op 4-4-1862 en te Hauwert overleden. op 31-8-1948; zij was de dochter van Cornelis Wardenaar en Jannetje Horn, een schaars voorkomende naam in Barsingerhorn en omgeving.

Klaas Ruyterman was de oudste uit het arbeidersgezin van Cornelis (bekend als "Krelis") Ruyterman en Antje Kramer; op hem volgde Dieuwertje, geb. Beemster 30-7-1869 en getrouwd met Kieft (vader van het onlangs gepensioneerde schoolhoofd van Zwaag), daarna Cornelis, geb. Beemster 11-7-1875 en ten slotte, geb. 25-9-1878 Gerritje, getrouwd met Schumacher.

Krelis Ruyterman, geb. Beemster 24-6-1836 was daar getrouwd op 4-5-1862 met Antje Kramer, geb. Beemster 23-10-1839, dochter van Cornelis Kramer, watermolenaar in de Beemster en Dieuwertje de Vries. Ongetwijfeld was Cornelis Ruyterman een sterke baas, als boerenarbeider zal hij veel werk verzet hebben tot op hoge leeftijd, maar desondanks overleed hij te Beemster op 15-10-1921, 85 jaar oud. Krelis Ruyterman was een zoon van Klaas Ruyterman en Gerritje Gras. Merkwaardig is dat steeds de nazaten noordwaarts opdrongen; Klaas Ruyterman was geboren te Purmerend (Wijde Wormer) en daar gedoopt 23-1-1794; hij trouwde te Wijde Wormer op 18-4-1830 met Gerritje Gras, te Monnikendam geboren op 12-3-1810 en te De Rijp overleden op 30-7-1868. Klaas Ruyterman overleed te Beemster op 8-10-1877, toen 83 jaar oud. Van zijn 7 kinderen was Krelis de derde en de eerste zoon; later volgden nog drie zoons, die alle in Midden-Noordholland hun gezin stichtten en zo is het verklaarbaar dat in Waterland en in de Zaanstreek nog vele familieleden voorkomen.

De laatstgenoemde Klaas Ruyterman was het 6e kind (van de 9) van Cornelis Ruyterman en Jannetje Schol. Omdat Cornelis Ruyterman vernoemd was naar zijn grootvader van vaderszijde werd hij met de bijnaam "de Jonge" en later veelal Cornelis de Jong genoemd - zijn kinderen kregen echter de naam "Ruyterman" weer en voortaan was dit de familienaam.
Dit is vermeldenswaard want Cornelis Ruyterman, alias de Jong, te Oostzaan gedoopt als zoon van Sijmon Ruyterman en Luwtje Cornelisd. Harks en getrouwd te Monnikendam, op 12-1-1783 met de Purmerse Jannetje Schol, boer te Wijde Wormer, droeg voor het eerst de naam Ruyterman. Zijn vader, Sijmon Ruyterman, noemt zich afwisselend Ruyterman en Ruyter, maar had daarnaast nog een alias-naam, Sijmon Kee. Te Oostzaan gedoopt op 5-1-1727 werd hij de zoon genoemd van Cornelis Dirksz. Kee en Trijntje Dirks Keyser; naar deze grootvader werd de kleinzoon Cornelis "de Jonge" genoemd.

Achtereenvolgens dragen de oudste generaties dus de namen Kee, Ruyter, Ruyterman alias de Jong en ten slotte Ruyterman! Oorspronkelijk behoren ze tot de Oostzaner familie Kee.


© 1954-2022 | Westfriese Families | E-mail | Sitemap
"Die zijn voorgeslacht niet eert, is zijn eigen naam niet weerd."

Westfries Genootschap